Οι διαδηλώσεις σαρώνουν τη Γαλλία, καθώς η οργή για τις συνθήκες στα σχολεία συναντά την αγανάκτηση για το υψηλό κόστος ζωής και τη δυσαρέσκεια απέναντι σε μια κυβέρνηση που κατηγορείται ότι κάνει ελάχιστα για να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που ταλανίζουν τους πολίτες.
Περίπου 800.000 άνθρωποι διαδήλωσαν σε ολόκληρη τη χώρα το Σάββατο – 550.000 σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, με την κυβέρνηση να επιστρατεύει την καταστολή, χάνοντας εντελώς τον έλεγχο της κατάστασης. Οι συγκρούσεις στο Παρίσι, έφτασαν μέχρι τις παρυφές του προεδρικού μεγάρου των Ηλυσίων. Ταραχές ξέσπασαν σε και σε άλλες γαλλικές πόλεις, από τη Μασσαλία έως το Μπορντό και τη Λιμόζ, όπου το καμπαναριό του δημαρχείου κατέρρευσε έπειτα από εμπρησμό.
Ανάμεσα στην υποτίμηση του μεγέθους των κινητοποιήσεων και στην τακτική της σκόπιμης όξυνσης της κατάστασης, η κυβέρνηση φαίνεται να έχει χάσει τον έλεγχο μιας κοινωνικής σύγκρουσης, απέναντι στην οποία δεν άνοιξε ποτέ την πόρτα του διαλόγου
Η κυβέρνηση απέδωσε τη βία σε ομάδες της άκρας αριστεράς, όπως ανέφερε, καθώς και σε εγκληματικά στοιχεία τα οποία, σύμφωνα με τις αρχές, υποκίνησαν τις λεηλασίες. Η αστυνομία προχώρησε σε 2.400 συλλήψεις σε ολόκληρη τη Γαλλία, όπως δήλωσε ο Γάλλος υπουργός Εσωτερικών, Λοράν Νουνιές. Ένας διαδηλωτής, έχασε τη ζωή του από ανακοπή. Εκατοντάδες άλλοι τραυματίστηκαν, ανάμεσά τους μαθητής, που ακρωτηριάστηκε από χειροβομβίδα κρότου – λάμψης. Την Κυριακή το απόγευμα, η αστυνομία συγκρούστηκε εκ νέου με διαδηλωτές και έκανε χρήση δακρυγόνων στην πλατεία Δημοκρατίας (Place de la République).
Ωστόσο, πριν φτάσουμε στα δημαρχεία που υπέστησαν βανδαλισμούς και στα καταστήματα που λεηλατήθηκαν, η κυβέρνηση είχε ήδη δημιουργήσει τις συνθήκες για να εκδηλωθούν αυτές οι σκηνές βίας, ακολουθώντας μια στρατηγική που θυμίζει την επικοινωνιακή τακτική του Gérald Darmanin πριν από τη διαδήλωση στο Sainte-Soline, τον Μάρτιο του 2023, επισημαίνει η γαλλική Humanite, επισημαίνοντας ότι ανάμεσα στην υποτίμηση του μεγέθους των κινητοποιήσεων και στην τακτική της σκόπιμης όξυνσης της κατάστασης, η κυβέρνηση φαίνεται να έχει χάσει τον έλεγχο μιας κοινωνικής σύγκρουσης, απέναντι στην οποία δεν άνοιξε ποτέ την πόρτα του διαλόγου.
Την προηγούμενη μέρα, την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, ο Νουνιές, είχε δηλώσει ότι, απέναντι στον κίνδυνο «σοβαρών αστικών ταραχών (…), θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν όλα τα είδη μη θανατηφόρων όπλων».
Γαλλία: Ερωτήματα για τον ρόλο της αστυνομίας
Στη γαλλική πρωτεύουσα, όπου η πρώτη αναπληρώτρια δήμαρχος του Παρισιού, η σοσιαλίστρια Lamia El Aaraje, κατήγγειλε «ένα επίπεδο βίας που, νομίζω, δεν έχουμε ξαναδεί», ο ρόλος της αστυνομικής διεύθυνσης προκαλεί ερωτήματα.
Ενώ οι υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούσαν ότι στην επαρχία θα συμμετείχαν από 60.000 έως 110.000 διαδηλωτές, μόνο στο Παρίσι ο αριθμός τους έφτασε τις 110.000, σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί το βράδυ του Σαββάτου. Συνολικά, οι διοργανωτές υπολόγισαν ότι οι διαδηλωτές σε ολόκληρη τη Γαλλία ανήλθαν σε 800.000.
Οι αμφιταλαντεύσεις των υπηρεσιών της αστυνομικής διεύθυνσης σχετικά με τη διαδρομή της πορείας δεν συνέβαλαν στην αποτροπή των συγκρούσεων στην αρχή της διαδήλωσης. Η πορεία θα ξεκινούσε από την πλατεία Δημοκρατίας (place de la République) και κανονικά θα κατέληγε στην place de Clichy. Οι μαθητές, όμως, απέρριψαν αυτή τη διαδρομή και κατευθύνθηκαν προς την place de la Nation, όπου δεν υπήρχαν αστυνομικές δυνάμεις. Εκεί επικράτησε μια ασυνήθιστη ηρεμία, σημειώνει η Humanite.
Στην place de la République, η ορχήστρα του Nouveau Monde, η οποία επρόκειτο να δώσει συναυλία σε ένδειξη υποστήριξης προς τους διαδηλωτές, δέχθηκε αστυνομική επέμβαση, παρότι η συγκέντρωση είχε δηλωθεί κανονικά στις αρχές. Έγινε εκτεταμένη χρήση δακρυγόνων.
Η επιθετική αυτή τακτική «διατήρησης της δημόσιας τάξης», ενώ η κατάσταση ήταν ήρεμη, είχε ως κύρια συνέπεια να διασπάσει την πορεία σε μικρές ομάδες διαδηλωτών, οι οποίες κινήθηκαν προς διαφορετικές κατευθύνσεις.
«Δεν υπολογίσαμε λανθασμένα το μέγεθος των αστυνομικών δυνάμεων. Αντιμετωπίσαμε μια μαζική άφιξη ατόμων που προκαλούσαν καταστροφές και λεηλατούσαν καταστήματα. Δρούσαν σε ομάδες, διασκορπίζονταν και διαχέονταν στον χώρο και, φυσικά, είναι πολύ δυσκολότερο να τους περιορίσεις όταν βρίσκονται διασκορπισμένοι», υποστήριξε ο Νουνιές το ίδιο βράδυ.
«Αδικαιολόγητη βία»
Τα λόγια του υπουργού Εσωτερικών αποκαλύπτουν, εμμέσως, την αποτυχία της επιχείρησης για τη «διατήρηση της δημόσιας τάξης».
Για τον πολιτικό επιστήμονα Sebastian Roché, ειδικό σε θέματα αστυνομίας και διευθυντή ερευνών στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας (CNRS), η 17η Οκτωβρίου σηματοδοτεί την κατάρρευση του γαλλικού μοντέλου «διατήρησης της δημόσιας τάξης», εξαιτίας «ενός ερασιτεχνισμού που συνοδεύτηκε από μια μεροληπτική προσέγγιση».
Σε σειρά αναρτήσεων που δημοσίευσε το πρωί στον λογαριασμό του στην πλατφόρμα Bluesky, ο ειδικός άσκησε αυστηρή κριτική στην κυβερνητική διαχείριση.
«Είναι προφανές ότι οι αναφορές των υπηρεσιών εδαφικών πληροφοριών και των μονάδων της δικαστικής αστυνομίας είτε δεν διαβάστηκαν είτε δεν έγιναν κατανοητές από τον υπουργό», έγραψε. «Ο μηχανισμός ήταν εντελώς ανεπαρκής σε πολλά σημεία, επικρατούσε χάος και η αστυνομία ασκούσε συχνά αδικαιολόγητη βία, χωρίς αυτό να οδηγεί σε αποτελεσματικά αποτελέσματα».
Το Σάββατο, δημοσιογράφοι της εφημερίδας L’Humanité που βρίσκονταν στην πορεία του Παρισιού διαπίστωσαν ότι, κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων, γινόταν συστηματική χρήση εκτοξευτών σφαιρών από καουτσούκ (LBD) και κροτίδων κρότου-λάμψης, συχνά από μικρές αστυνομικές ομάδες που επιχειρούσαν απομονωμένες από τις υπόλοιπες δυνάμεις.
Ο Sebastian Roché επισημαίνει επίσης τις συνέπειες που είχε για την κυβέρνηση η ιστορικά εκτεταμένη καταστολή του μαθητικού κινήματος. Με περισσότερες από 8.000 προσαγωγές και κρατήσεις για ανάκριση από την έναρξη του κινήματος, η στρατηγική της αποκλειστικά κατασταλτικής αντιμετώπισης ανηλίκων «κατανάλωσε εργατοώρες δημοσίων υπαλλήλων χωρίς αποτέλεσμα και υπερφόρτωσε τους μηχανισμούς συνεργασίας αστυνομίας και δικαιοσύνης».
Δεν κοπάζει η οργή στη Γαλλία – Με την πλάτη στον τοίχο ο Μακρόν
Την επομένη των μαζικών διαδηλώσεων, ο Γάλλος πρόεδρος υπερασπίστηκε το κύρος του κράτους, το οποίο έχει πληγεί σοβαρά από τις συγκρούσεις των τελευταίων σαράντα οκτώ ωρών. Ωστόσο, δεν παρουσίασε καμία συγκεκριμένη απάντηση στα προβλήματα που αναδείχθηκαν στις 17 Οκτωβρίου.
Η «οργή» και η «ντροπή» που εξέφρασε ο Εμανουέλ Μακρόν την Κυριακή δεν φαίνεται να στάθηκαν αρκετές για να συγκαλύψουν τις αδυναμίες μιας εξουσίας που έχει φθαρεί από τις κρίσεις. Το μήνυμά του, το οποίο διατυπώθηκε την παραμονή μιας τριήμερης περιοδείας του στη Μέση Ανατολή, είχε στόχο να καθησυχάσει τους Γάλλους, που είχαν μείνει άναυδοι από τα τεκταινόμενα, αλλά και τις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Μέσα στο επίσημο και επιβλητικό περιβάλλον του γραφείου του στο Μέγαρο των Ηλυσίων, ο Εμανουέλ Μακρόν εκφώνησε, λίγο μετά τις 20:00, μια ομιλία διάρκειας περίπου δέκα λεπτών.
«Ακραία στοιχεία από μικρές ομάδες της άκρας Αριστεράς, στα οποία προσχώρησαν πολλοί παραβατικοί, επιδόθηκαν σε ανεξέλεγκτη βία στις πόλεις μας», δήλωσε ο Μακρόν διαχωρίζοντας αυτές τις ενέργειες από τις διαδηλώσεις εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων, οι οποίοι διατύπωναν «νόμιμα αιτήματα».
Την ίδια ώρα, έσπευσε να δηλώσει: «Όλοι όσοι σήμερα σας λένε ότι το επείγον είναι να βγούμε στους δρόμους, να διαδηλώσουμε, να δημιουργήσουμε αταξία, έχουν μόνο έναν στόχο: να βλάψουν τη Δημοκρατία».
Πρόσθεσε ότι θα είναι «αμείλικτος» απέναντι στους «ταραξίες» και σε «όλους όσοι καταφεύγουν στη βία». Αν και αρχικά είχε ζητήσει περισσότερη «ενσυναίσθηση» κατά την τήρηση της τάξης γύρω από τα σχολεία που τελούσαν υπό αποκλεισμό, ο Μακρόν ισχυρίστηκε ότι οι δυνάμεις της τάξης και οι υπηρεσίες εσωτερικής ασφάλειας έχουν «την υποστήριξη του έθνους».
Όσον αφορά την ουσία των αιτημάτων, ο πρόεδρος δήλωσε ότι «κατανοεί» τη «βαθιά αγωνία» που εκφράζει η νεολαία στη Γαλλία. Ωστόσο, δεν παρουσίασε καμία συγκεκριμένη πρόταση για την αντιμετώπιση των βασικών διεκδικήσεων του μαθητικού και φοιτητικού κινήματος, που κινητοποιείται εδώ και σχεδόν έναν μήνα.
Ο Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε επίσης από τον πρωθυπουργό Λεκορνί, να συγκαλέσει όλα τα πολιτικά κόμματα, τις επαγγελματικές οργανώσεις και τα συνδικάτα, προκειμένου να εξασφαλίσει από αυτά «σαφείς και δημόσιες θέσεις».
Ο Μακρόν δεν έκανε δεκτή την παραίτηση του υπουργού Εσωτερικών
Στον απόηχο της καταστολής των κινητοποιήσων και των ταραχών ο υπουργός Εσωτερικών, Λοράν Νουνιές, υπέβαλλε την παραίτησή του. Ωστόσο ο Μακρόν αρνήθηκε να την κάνει δεκτή, επικαλούμενος την ανάγκη να διασφαλιστεί η αδιάλειπτη διοίκηση των δυνάμεων ασφαλείας στις παρούσες συνθήκες, όπως ανακοίνωσε τη Δευτέρα το Μέγαρο των Ηλυσίων.
